Een telspel met een egel: tellen tot 20

Wat je kind leert: tien en nog wat

Bij de getallen 11 tot 19 gaat tellen vaak wat hobbelig. De namen zijn lastig, en er zijn veel dingen om bij te houden.

De Amerikaanse standaarden voor de kindergarten, ongeveer de leeftijd van groep 2 of de derde kleuterklas, vragen dat kinderen elk van deze getallen zien als tien losse eenheden en nog een paar, bijvoorbeeld 18 is 10 en 8. Het spel bouwt precies dat beeld op.

Bij Tien en meer is het eerste tienveld al vol. Je kind sleept eikels naar het tweede veld tot het gevraagde getal er ligt. Bij Tel de boomgaard liggen appels in rijen van tien, en de stem zegt: "Veertien appels! Tien in de eerste rij en nog vier."

Andere schermen laten hetzelfde idee van een andere kant zien: twee tienvelden, een getallenlijn en een rij stenen met gaten om te vullen. Elk scherm zegt het opnieuw: tien, en nog wat.

Waarom we dit spel hebben gemaakt

Kinderen die makkelijk tot tien tellen, vragen vaak: "Wat komt er na tien?" Dan worden de namen lastig. Elf en twaalf klinken niet als tien en één of tien en twee. En bij dertien tot negentien hoor je in het Nederlands eerst de eenheden en pas daarna de tien.

We wilden die vraag beantwoorden met iets wat ze kunnen zien. Een vol tienveld blijft op het scherm staan, zodat kinderen vanaf tien verder kunnen tellen in plaats van weer bij één te beginnen.

Doortellen vanaf een gegeven getal is ook een doel voor de kindergarten. Net als tot 20 dingen tellen, en de getallenlijn van de egel oefent allebei.

De boomgaard zet de toon: appels, peren, eikels en kastanjes. Dingen die een kind tijdens een herfstwandeling kan rapen en tellen.

Waar kinderen van genieten

De egel is de held. Op de getallenlijn tikt je kind op stenen om hem van 10 naar 20 te laten lopen, stapje voor stapje.

Hij oefent ook één meer en één minder: één steen vooruit, één steen terug. In de ronde met sprongen van twee slaat hij steeds een steen over, helemaal tot twintig.

De quiz heeft een knus einde. Elk goed antwoord is een blad voor het nest van de egel. De blaadjes vliegen er een voor een in terwijl er geteld wordt, en met acht of meer rolt de egel zich op voor zijn lange winterslaap.

Het getallenboek brengt de getallen tot twintig naar het echte leven: elf spelers van een voetbalteam in het veld, twaalf maanden in een jaar, veertien dagen in twee weken. Er zitten ook weetjes over egels in, bijvoorbeeld hoe hij zich oprolt tot een stekelige bal.

• Welk getal mist?: sleep de juiste getallen op de lege stenen
• Getallen en stippen: trek een lijn van elk getal naar zijn stippen
• Getallen-memory met tienvelden vol stippen

Zo speel je het samen

Laat voor het spelen tien zien met twee handen en zeg: "Dat is één tien." Doe er dan een teen of een speeltje bij en zeg: "Tien en één maakt elf."

Laat je kind bij de tienvelden hardop verder tellen vanaf tien: "Elf, twaalf, dertien." Begint het weer bij één? Wijs dan naar het volle veld en zeg: "We weten al dat dit tien is."

Tel na het spelen traptreden of auto's en ga gewoon door na tien. Vingers helpen ook, dus laat je kind ze gerust gebruiken.

Voelt een ronde moeilijk? Ga dan een tijdje terug naar Tellen tot 10. Er is geen haast, en elk kind leert in zijn eigen tempo.